نویسنده: مهدی سلیمی

راهکار سوم: با تجربه‌های جدید خودتان را به چالش بکشید

10 راهکار پیشرفت در آیکیدو

زمانی که تمرین جوجوتسو را تجربه می‌کردم سؤالی ذهنم را درگیر کرده بود: «یک کمربند قهوه‌ای جوجوتسوکا، با تکیه بر مهارتِ خودش از پس یک مبارزه رزمی برمی‌آید ولی یک قهوه‌ای آی‌کی‌دوکا (تا جایی که من دیدم) حتی نمی‌تواند تکنیک‌های خود را در مبارزه واقعی پیاده کند!... چرا؟!»

در رشته‌ی جودو و جوجوتسو دو بخش تمرین دارند:

بخش اول «یاک‌سوکو راندوری» است، که در آن تکنیک‌های پایه را بدون گلاویز با هم تمرین می‌کنند. (اوکه هماهنگ با توری می‌شود) (چیزی شبیه تمرینِ کیهون‌وازای خودمان در آی‌کی‌دوست.)

بخش دوم «راندوری» است که در آن به صورت جدی با هم گلاویز می‌شوند. در واقع این دو بخش مکمل یکدیگرند. یعنی در بخش اول، تکنیک‌های پایه را می‌آموزند و در بخش دوم (گلاویز جدی)، آموخته‌هایشان را  به چالش می‌کشند و مهارت‌هایشان را مستحکم‌تر می‌کنند.

فراوان این گفته را از دوستان جودوکا و جوجوتسوکا شنیده‌ام که: «تا مبارزه جدی در کار نباشد مهارت استحکام نمی‌یابد. شما در آی‌کی‌دو مبارزه جدی ندارید. چطور تکنیک‌هایتان را بر یک آدم قوی [جنگاور] پیاده می‌کنید؟» بوکس نیز همین‌طور است. علت این که بوکسورها در مبارزه کارآمد‌تر به نظر می‌آیند این است که آموخته‌هایشان را فورا در رینگ (مبارزه جدی) به چالش می‌کشند. همیشه این دغدغه در ذهنم بود که: «چرا آی‌کی‌دو در شرایط چالشی تمرین نمی‌شود؟» لحظه‌ای جرقه‌ای در ذهنم زده شد: «اگر آی‌کی‌دو در شرایط چالشی (مثل مبارزه واقعی) تمرین شود، چه اتفاقی می‌افتد؟ حتما مبارزان خبره پرورش می‌دهد ولی آیا همه سالم خواهند ماند؟!» آسیب‌های آی‌کی‌دو به مراتب خطرناک‌تر از آسیب‌های جودو، بوکس، کاراته، و سایر رشته‌هاست. چون آی‌کی‌دو مفاصل را هدف می‌گیرد و آسیب‌های مفصلی، آدمی را تا آخر عمر، مبتلا می‌کند. این جا شرایط جنگی نیست تا مثل آموزش‌های نظامی، تا ۲۰ درصد تلفات ایرادی نداشته باشد! تمرینی که باعث شود تا آخر عمر از ادامه‌ی رزمی و نعمتِ مفاصل سالم محروم شویم چه ارزشی دارد؟!

یک قاعده کلی هست:

هر چه شرایط تمرین چالشی‌تر و جدی‌تر باشد، مدت زمان رسیدن به کارآیی (در مهارت رزمی) کوتاه‌تر می‌شود و البته احتمال آسیب، افزایش می‌یابد. و برعکس، هر چه شرایط تمرین ملایم‌تر باشد، احتمال آسیب، کاهش می‌یابد ولی مدت زمانِ رسیدن به کارآیی، طــولانــی‌تر می‌شود. آی‌کی‌دو از الگوی دوم پیروی می‌کند. (چون احتمالِ آسیب در این رشته چند برابر رشته‌های دیگر است)

اگر آی‌کی‌دو را در شرایط واقعی تمرین کنیم نتایج آن در کارآیی، فوق‌العاده خواهد بود ولی به ریسکش نمی‌ارزد. آسیب‌هایش بسیار خطرناک است. و حال یک سؤال: چگونه می‌توان با کمترین احتمالِ آسیب، اقلا به یک کارآیی نسبی دست یافت؟

برای استحکامِ مهارت‌هایتان نیاز به تجربه‌های جدید دارید. هر یار تمرینی و هر استیل بدنی متفاوت، تجربه‌ای جدید برای استحکامِ مهارت‌هایتان می‌باشد. هر چه با استیل‌های بیشتر و متفاوت‌تری تمرین کنید (از قوی گرفته تا ضعیف، از چاق گرفته تا ترکه‌ای)، مهارتتان به یک استحکام نسبی خواهد رسید. حتما در آی‌کی‌دو دوستانی خواهید یافت که بعد از مدتی تمرینِ ثابت، به استیل بدنی آن‌ها عادت می‌کنید. نکته‌ی بسیار مهم در آی‌کی‌دو این است: مهارتِ «آی‌کی» میانة خوبی با عادت ندارد چون تکنیک‌های آی‌کی‌دو برای مهار هر حریفی با هر استیل بدنی است.

ولی با تمام این اوصاف، این حقیقت را نمی‌توان انکار کرد: تا در محیط‌های واقعی به چالش کشیده نشویم، به آن مهارت حقیقی آی‌کی‌دو نخواهیم رسید.  تمرینِ آی‌کی‌دو در شرایط واقعی ریسک پر خطری‌ست که هیچ مربی دلسوزی حاضر به قبول مسؤولیت آن نیست. حتی اگر دان ۲ به بالا هم باشید، زیاد از خودتان مطمئن نباشید. اگر می‌خواهید آی‌کی‌دوی حقیقی را بیاموزید (همان آی‌کی‌دویی که حریف مسلح را هم خلع سلاح می‌کند) خودتان را در شرایط چالشی بیندازید و با تجربه‌های جدید، مهارت‌هایتان را محک بزنید. مثلا ضرری ندارد با یک جوجوتسوکا (یا هر رزمیکار دیگری) هماوردی کنید. (این ایده را هرگز به هنرجویان زیر رده مشکی توصیه نمی‌کنم، چون هنوز مهارتشان به استحکام لازم نرسیده است.)

راهکار چهارم:

10 راهکار پیشرفت در آیکیدو